De hel en de poel des vuurs zijn volgens Openbaring 20 niet hetzelfde. Hades bevat gestorven ongelovigen en moet hen voor hun opstanding en oordeel teruggeven. De poel des vuurs is de definitieve strafplaats en wordt „de tweede dood” genoemd. Zij bestaat echter al vóór de grote witte troon: het Beest en de valse profeet worden er bij Christus’ wederkomst levend in geworpen, en ook de levende bokken gaan rechtstreeks in het eeuwige vuur.
Hel en poel des vuurs: wat is het verschil?
Veel mensen gebruiken de woorden hel en poel des vuurs alsof zij twee namen zijn voor exact dezelfde plaats.
Maar dan ontstaat een onmogelijke vraag:
Hoe kan de hel in de poel des vuurs worden geworpen, wanneer de hel zelf al de poel des vuurs is?
Openbaring 20 noemt beide afzonderlijk en plaatst ze op verschillende momenten.
De ene plaats wordt zelfs in de andere geworpen.
Daarmee is het fundamentele onderscheid direct zichtbaar.
Het korte antwoord
De hel, of Hades, is de tijdelijke verblijfplaats van gestorven ongelovigen vóór hun lichamelijke opstanding en oordeel. De poel des vuurs is de definitieve strafplaats, de tweede dood. Voor de doden uit Hades ligt de grote witte troon tussen beide. De poel zelf bestaat echter al duizend jaar eerder: het Beest en de valse profeet worden er bij Christus’ wederkomst levend in geworpen, en de levende bokken gaan bij hetzelfde Koninkrijksgrensoordeel rechtstreeks in het eeuwige vuur.
De beslissende tekst
Openbaring zegt:
„En de zee gaf de doden, die in haar waren; en de dood en de hel gaven de doden, die in hen waren; en zij werden geoordeeld, een iegelijk naar hun werken.”
— Openbaring 20:13
Daarna staat er:
„En de dood en de hel werden geworpen in den poel des vuurs; dit is de tweede dood.”
— Openbaring 20:14
Let op de volgorde:
- de hel bevat doden;
- de hel geeft haar doden terug;
- de doden worden geoordeeld;
- de hel wordt in de poel des vuurs geworpen.
Wanneer twee begrippen volledig hetzelfde waren, kon deze volgorde niet zo worden beschreven.
Het verschil in één overzicht
| De hel of Hades | De poel des vuurs |
|---|---|
| Komt voor een ongelovige na zijn lichamelijke dood | Is de definitieve strafplaats |
| Bestaat vóór de opstanding van haar bewoners | Bestaat reeds vóór de grote witte troon |
| Bevat gestorven ongelovigen | Ontvangt het Beest en de valse profeet levend, de levende bokken rechtstreeks en later de veroordeelden van de grote witte troon |
| Geeft haar doden terug | Geeft haar bewoners niet terug voor een nieuw proces |
| Wordt zelf in de poel geworpen | Wordt „de tweede dood” genoemd |
Het verschil is dus niet alleen een verschil in naam. Hades is een tijdelijke toestand voor ongelovige doden; de poel des vuurs is de definitieve strafplaats. Alleen de route van de veroordeelden is niet voor iedere groep gelijk.
1. De hel bestaat vóór het laatste oordeel
De rijke man in Lukas 16 stierf, werd begraven en hief daarna in de hel zijn ogen op.
Het oordeel voor de grote witte troon uit Openbaring 20 had toen nog niet plaatsgevonden.
De hel bestond dus reeds als plaats na de dood, terwijl het definitieve oordeel nog toekomstig was.
Daarmee staat zij vóór de grote witte troon.
Wat iemand na zijn sterven tot aan dit oordeel meemaakt, wordt stap voor stap beschreven in: Wat gebeurt er met een ongelovige na de dood?
2. De hel geeft haar doden terug
Openbaring 20:13 zegt uitdrukkelijk:
„de dood en de hel gaven de doden, die in hen waren”
De hel houdt haar bewoners dus niet in hun huidige toestand vast wanneer de tijd van het laatste oordeel aanbreekt.
Zij moet hen teruggeven.
Dat is beslissend.
Een plaats die haar doden nog moet afstaan voor opstanding en oordeel kan niet tegelijk de reeds voltooide eindbestemming na dat oordeel zijn.
3. Tussen beide ligt het oordeel
Nadat de dood en de hel hun doden hebben teruggegeven, worden zij geoordeeld:
„een iegelijk naar hun werken”
Voor de doden die uit Hades worden opgewekt, gebeurt de overgang naar de poel des vuurs niet rechtstreeks. Eerst staan zij voor God. De boeken worden geopend en hun werken worden geoordeeld. Ook wordt het boek des levens geopend.
Daarna volgt voor de niet-verloste doden de definitieve bestemming:
„En zo iemand niet gevonden werd geschreven in het boek des levens, die werd geworpen in den poel des vuurs.”
— Openbaring 20:15
De grote witte troon staat dus tussen Hades en de poel des vuurs voor de ongelovige doden die uit Hades worden opgewekt. Dat maakt de troon zelf nog niet tot de tweede dood. Onder „de doden, klein en groot” bevinden zich cumulatief ook gestorven millenniale gelovigen; zij worden in het boek des levens gevonden en niet in de poel geworpen. Lees de uitvoerige studie Wie staat voor de grote witte troon?.
4. De hel wordt zelf in de poel geworpen
Dit is het krachtigste onderscheid:
„En de dood en de hel werden geworpen in den poel des vuurs.”
De Schrift zegt niet dat de hel eenvoudig een nieuwe naam krijgt.
Zij zegt dat de hel in de poel des vuurs wordt geworpen.
De tekst behandelt de hel en de poel daarom niet als identieke begrippen.
De huidige toestand van dood en hel wordt beëindigd doordat beide plaatsmaken voor het definitieve oordeel.
5. De poel des vuurs is de tweede dood
Alleen de poel des vuurs wordt hier genoemd:
„de tweede dood”
De eerste dood beëindigt het aardse leven. Ongelovige doden bevinden zich daarna in Hades totdat zij worden opgewekt en geoordeeld. Wanneer dood en Hades in de poel des vuurs worden geworpen, noemt Openbaring die poel „de tweede dood”. Dat maakt haar tot de definitieve strafplaats, niet tot een andere naam voor de toestand direct na het sterven. De plaats bestaat dan al: het Beest en de valse profeet bevinden zich er volgens Openbaring 20:10 reeds duizend jaar.
Twee routes naar dezelfde definitieve strafplaats
De Schrift laat twee verschillende routes naar het eeuwige oordeel zien.
Gestorven ongelovigen:
sterven → hel/Hades → opstanding → grote witte troon → poel des vuurs.
Levende veroordeelden bij Christus’ wederkomst:
het beest en de valse profeet worden levend in de poel des vuurs geworpen;
de levende bokken gaan rechtstreeks in het eeuwige vuur. Zij keren duizend jaar later niet terug voor
de grote witte troon.
Eindigt het oordeel wanneer de hel eindigt?
Nee.
De huidige hel houdt uiteindelijk op als afzonderlijke plaats, omdat zij in de poel des vuurs wordt geworpen.
Maar dat betekent niet dat de verlorenen worden vrijgelaten.
De hel geeft haar doden juist terug zodat zij geoordeeld worden en vervolgens in de poel des vuurs terechtkomen.
De overgang is niet:
hel → bevrijding
maar:
hel → oordeel → poel des vuurs
Dat de huidige hel niet eeuwig als afzonderlijke plaats blijft bestaan, bewijst dus niet dat de straf eindigt.
De vraag naar de duur van het definitieve oordeel wordt afzonderlijk onderzocht in: Is de hel eeuwig?
Waarom dit onderscheid belangrijk is
Het voorkomt drie veelgemaakte fouten.
Fout 1: de hel is al het definitieve eindpunt
Dan blijven de opstanding en de grote witte troon zonder duidelijke functie.
Fout 2: wanneer de hel eindigt, eindigt ook de straf
Openbaring leert juist dat de hel eindigt doordat haar bewoners naar het definitieve oordeel gaan.
Fout 3: de poel des vuurs is alleen een andere naam voor de hel
De hel wordt volgens de tekst zelf in de poel geworpen. De Schrift onderscheidt beide dus nadrukkelijk.
De Bijbelse conclusie
De hel en de poel des vuurs zijn niet dezelfde plaats of fase.
Hades:
- volgt voor een ongelovige op zijn lichamelijke dood;
- bestaat vóór de opstanding van zijn bewoners;
- bevat gestorven ongelovigen;
- geeft haar doden terug;
- wordt uiteindelijk zelf in de poel geworpen.
De poel des vuurs:
- is de definitieve strafplaats en de tweede dood;
- bestaat reeds vóór de grote witte troon;
- ontvangt bij Christus’ wederkomst het Beest en de valse profeet levend;
- is cumulatief dezelfde plaats als het eeuwige vuur waarin de levende bokken rechtstreeks gaan;
- ontvangt na de grote witte troon iedereen die niet in het boek des levens gevonden wordt.
De kortste nauwkeurige samenvatting is daarom:
Hades is de tijdelijke verblijfplaats van ongelovige doden. De poel des vuurs is de definitieve strafplaats. Voor de doden uit Hades ligt de grote witte troon tussen beide, maar sommige levende veroordeelden gaan reeds duizend jaar eerder rechtstreeks in de poel.
De plaats van al deze routes binnen Gods totale oordeelvolgorde staat in Welke oordelen noemt de Bijbel?
Deze bestemming hoeft niet de uwe te worden
Jezus zegt:
„Die Mijn woord hoort, en gelooft Hem, Die Mij gezonden heeft, die heeft het eeuwige leven, en komt niet in de verdoemenis…”
— Johannes 5:24
Wie in Jezus Christus gelooft, hoeft niet voor de grote witte troon te ontdekken dat zijn naam niet in het boek des levens staat.
Hij heeft nu al eeuwig leven en komt niet in de verdoemenis.
Hoe word ik gered volgens de Bijbel?
VERDER LEZEN
Wat is de hel volgens de Bijbel?
Wat gebeurt er met een ongelovige na de dood?