De huidige hel is volgens Openbaring 20 niet de definitieve bestemming: zij geeft haar doden terug en wordt in de poel des vuurs geworpen. Het oordeel zelf eindigt echter niet. Jezus spreekt in één zin over zowel „eeuwige pijn” als „eeuwig leven”. De Bijbel geeft daarom geen grond voor tijdelijke straf, vernietiging van de verlorene of de gedachte dat uiteindelijk iedereen gered wordt.
Is de hel eeuwig? Drie uitwegen onderzocht
De vraag lijkt eenvoudig.
Is de hel eeuwig: ja of nee?
Toch is eerst een onderscheid nodig dat vaak wordt gemist.
De huidige hel is niet het laatste station. Openbaring beschrijft hoe zij haar doden teruggeeft en daarna zelf in de poel des vuurs wordt geworpen:
„En de dood en de hel werden geworpen in den poel des vuurs; dit is de tweede dood.”
— Openbaring 20:14
In die precieze betekenis blijft de huidige hel dus niet voor altijd bestaan. Zij maakt plaats voor het definitieve oordeel in de poel des vuurs.
Maar daarmee eindigt de straf niet.
De Bijbelse lijn is niet:
hel → bevrijding
maar:
hel → opstanding → oordeel → poel des vuurs
De volledige volgorde wordt uitgelegd in: Wat is het verschil tussen de hel en de poel des vuurs?
De echte vraag is daarom:
Komt er ooit een einde aan het oordeel van de verlorene?
Mensen hebben drie manieren bedacht waarop dat alsnog zou kunnen.
Uitgang 1: de straf is slechts tijdelijk
De eerste gedachte klinkt redelijk en zelfs barmhartig:
De straf is ernstig, maar duurt slechts zolang als nodig is. Daarna wordt iemand vrijgelaten of alsnog gereinigd.
Daarmee wordt de hel een tijdelijke gevangenis of zuiveringsplaats.
Maar Jezus zei:
„En dezen zullen gaan in de eeuwige pijn; maar de rechtvaardigen in het eeuwige leven.”
— Mattheüs 25:46
Dit vers zet twee bestemmingen rechtstreeks naast elkaar:
| De verlorenen | De rechtvaardigen |
|---|---|
| eeuwige pijn | eeuwig leven |
Jezus gebruikt in dezelfde zin hetzelfde woord: eeuwige.
Wanneer „eeuwig leven” werkelijk leven zonder einde betekent, kan „eeuwige pijn” niet zonder duidelijke Bijbelse reden worden veranderd in tijdelijke pijn.
Anders zou hetzelfde woord in één zin twee tegengestelde betekenissen krijgen:
eeuwig leven = zonder einde
eeuwige pijn = uiteindelijk voorbij
Niet de tekst maakt dat onderscheid. De lezer voegt het toe omdat hij de ene uitkomst wel en de andere niet aanvaardbaar vindt.
De Bijbel noemt de straf niet een tijdelijke behandeling waarna iemand alsnog naar het eeuwige leven overgaat.
Hij noemt haar eeuwige pijn.
Uitgang 2: de verlorene wordt vernietigd
Een tweede oplossing is de vernietigingsleer.
Volgens deze gedachte lijdt een ongelovige mogelijk enige tijd, maar houdt hij uiteindelijk volledig op te bestaan.
De straf is dan niet eeuwig bewust. Alleen het gevolg zou eeuwig zijn: de persoon is voorgoed verdwenen.
Deze uitleg lijkt het woord „eeuwig” te behouden, terwijl het lijden toch eindigt.
Maar Openbaring geeft een opvallend tegenbewijs.
In Openbaring 19 worden het beest en de valse profeet in de poel des vuurs geworpen. Daarna volgt het duizendjarig rijk.
Pas na die duizend jaren wordt ook de duivel in de poel des vuurs geworpen:
„En de duivel, die hen verleidde, werd geworpen in den poel des vuurs en sulfer, alwaar het beest en de valse profeet zijn; en zij zullen gepijnigd worden dag en nacht in alle eeuwigheid.”
— Openbaring 20:10
Let op wat er staat.
Het beest en de valse profeet werden vóór de duizend jaren in de poel geworpen.
Na die duizend jaren zijn zij daar nog steeds.
Zij zijn niet opgebrand.
Zij zijn niet verdwenen.
Zij zijn niet opgehouden te bestaan.
De tekst zegt vervolgens dat zij gepijnigd worden:
- dag en nacht;
- in alle eeuwigheid.
Dat past niet bij vernietiging tot niet-bestaan.
Ook Jezus sprak niet over een vuur dat zijn onderwerp volledig laat verdwijnen en daarna zijn functie verliest. Hij zei:
„Waar hun worm niet sterft, en het vuur niet uitgeblust wordt.”
— Markus 9:48
De woorden wijzen niet naar beëindiging, maar naar voortduring.
Uitgang 3: uiteindelijk wordt iedereen gered
De derde gedachte wordt vaak alverzoening genoemd.
Daarbij wordt Gods oordeel erkend, maar niet als definitief beschouwd. De hel zou uiteindelijk iedere zondaar tot inkeer brengen. Wanneer alles is rechtgezet, zou ieder mens alsnog met God worden verzoend.
Deze gedachte ontstaat vaak uit een oprecht verlangen.
Niemand denkt graag aan mensen die eeuwig verloren blijven.
Maar medeleven geeft ons niet het recht een andere afloop te schrijven dan God heeft bekendgemaakt.
Openbaring zegt over hen die onder het oordeel zijn:
„En de rook van hun pijniging gaat op in alle eeuwigheid; en zij hebben geen rust dag en nacht…”
— Openbaring 14:11
Er staat niet:
- totdat zij zich bekeren;
- totdat hun schuld is uitgeboet;
- totdat Gods doel met de straf bereikt is;
- totdat uiteindelijk iedereen wordt hersteld.
Er staat:
- in alle eeuwigheid;
- geen rust dag en nacht.
Ook spreekt de Schrift over twee tegengestelde eindbestemmingen, niet over twee verschillende routes die uiteindelijk op dezelfde plaats uitkomen.
Jezus sprak over:
- eeuwige pijn;
- eeuwig leven.
Niet over tijdelijke pijn die later alsnog eeuwig leven wordt.
De hoop dat iedereen uiteindelijk gered wordt, is menselijk begrijpelijk.
Maar de Bijbel leert haar niet.
Wat moet er met de woorden gebeuren om de hel eindig te maken?
Om toch een einde aan het oordeel te kunnen aannemen, moeten duidelijke Bijbelse uitdrukkingen een andere betekenis krijgen.
| De Schrift zegt | Een eindige hel vereist |
|---|---|
| eeuwige pijn | tijdelijke pijn |
| eeuwig vuur | vuur dat uiteindelijk zijn werk voltooit |
| het vuur wordt niet uitgeblust | het vuur houdt uiteindelijk toch op |
| hun worm sterft niet | de toestand eindigt alsnog |
| geen rust dag en nacht | uiteindelijk komt er wel rust |
| in alle eeuwigheid | tot een bepaald toekomstig moment |
Het probleem is niet dat één moeilijk vers verkeerd geïnterpreteerd wordt.
Er ontstaat een patroon.
Iedere uitdrukking die voortduring aanduidt, moet worden afgezwakt, opnieuw gedefinieerd of beperkt.
De eenvoudigste lezing is juist de ernstigste:
Gods uiteindelijke oordeel is zonder einde.
Maar kan eeuwige straf rechtvaardig zijn?
Deze vraag raakt diep.
Hoe kan een leven van enkele tientallen jaren leiden tot een eeuwige bestemming?
Het volledige antwoord vraagt een afzonderlijke bespreking van Gods heiligheid, menselijke schuld en rechtvaardig oordeel. Maar één zaak moet vooraf vaststaan:
Wij zijn niet rechtvaardiger dan God.
Abraham vroeg:
„Zou de Rechter der ganse aarde geen recht doen?”
— Genesis 18:25
God kent ieder mens volkomen.
Hij kent:
- iedere daad;
- ieder motief;
- ieder ontvangen licht;
- iedere waarschuwing;
- iedere verworpen waarheid.
Niemand zal voor God kunnen aantonen dat Hij een fout heeft gemaakt, iets heeft gemist of iemand onrechtvaardig heeft behandeld.
Wij hoeven niet alles volledig te begrijpen voordat wij God kunnen geloven.
De vraag wordt uitgebreider behandeld in: Waarom bestaat de hel als God liefde is?
Eeuwig verderf betekent niet verdwijnen
Paulus schrijft over hen die God niet kennen:
„Dewelken zullen tot straf lijden het eeuwig verderf, van het aangezicht des Heeren, en van de heerlijkheid Zijner sterkte.”
— 2 Thessalonicenzen 1:9
„Verderf” wordt soms gelezen alsof het automatisch „ophouden te bestaan” betekent.
Maar iets kan verloren, verwoest of geruïneerd zijn zonder niet meer te bestaan.
Paulus beschrijft bovendien een blijvende toestand:
eeuwig verderf, van het aangezicht des Heeren
Het gaat niet om een kort ogenblik waarin iemand wordt vernietigd en daarna niets meer ervaart.
Het gaat om een eeuwige staat van oordeel en verlies.
De mens houdt niet op een schepsel te zijn. Hij verliest wel voor eeuwig de vreugde, heerlijkheid en bestemming waarvoor hij geschapen werd.
De ernst van het woord ‘eeuwig’
Wij gebruiken het woord „eeuwig” gemakkelijk.
Eeuwige liefde.
Eeuwig leven.
Eeuwige heerlijkheid.
Eeuwig bij de Heere zijn.
Bij die beloften wil niemand dat „eeuwig” slechts „een zeer lange tijd” betekent.
Een hemel die ooit eindigt, zou geen werkelijke hemelzekerheid geven.
Een eeuwig leven dat alsnog verloren kan gaan, zou niet werkelijk eeuwig zijn.
Maar wanneer hetzelfde woord het oordeel beschrijft, ontstaat plotseling de behoefte om er een eindpunt in te vinden.
Dat is geen consequente manier van lezen.
Wij mogen het woord „eeuwig” niet lang maken bij de hemel en kort maken bij de hel.
God heeft beide woorden gebruikt.
Waarom deze waarschuwing geen wreedheid is
Een waarschuwing voor eeuwig oordeel klinkt hard.
Maar het verzwijgen ervan zou pas werkelijk liefdeloos zijn.
Wanneer het gevaar tijdelijk was, zou een tijdelijke waarschuwing voldoende zijn.
Wanneer vernietiging uiteindelijk alles beëindigde, zou de urgentie kleiner zijn.
Wanneer iedereen uiteindelijk toch gered werd, zou geloof in dit leven niet beslissend zijn.
Maar Jezus waarschuwde ernstig omdat de bestemming werkelijk definitief is.
De Bijbel zegt:
„En gelijk het den mensen gezet is, eenmaal te sterven, en daarna het oordeel.”
— Hebreeën 9:27
Niet na de dood komt een nieuw aardse leven.
Niet na de dood begint een tweede proeftijd.
Daarom is het Evangelie vandaag dringend.
Het eeuwige leven staat tegenover de eeuwige pijn
De boodschap van de Bijbel eindigt niet bij eeuwige straf.
Jezus plaatste tegenover de eeuwige pijn ook het eeuwige leven.
Dat leven wordt niet verdiend door godsdienst, werken of volharding.
Jezus Christus stierf voor onze zonden, werd begraven en stond op uit de doden.
Hij belooft:
„Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Die in Mij gelooft, heeft het eeuwige leven.”
— Johannes 6:47
Wie in Christus gelooft, ontvangt niet slechts uitstel van oordeel.
Hij ontvangt eeuwig leven.
Geen tijdelijke redding.
Geen nieuwe proeftijd.
Geen leven dat later alsnog verloren gaat.
Eeuwig leven.
Dezelfde kracht die het woord „eeuwig” aan de straf geeft, geeft het ook aan de zekerheid van de gelovige.
Hoe word ik gered volgens de Bijbel?
Lees hoe u het eeuwige leven ontvangt door op Jezus Christus alleen te vertrouwen.
Conclusie: komt er ooit een einde aan de hel?
De huidige hel is niet de definitieve bestemming. Zij wordt uiteindelijk in de poel des vuurs geworpen.
Maar het oordeel van de verlorene eindigt niet.
De drie voorgestelde uitgangen houden geen stand:
- Tijdelijke straf botst met Jezus’ woorden „eeuwige pijn”.
- Vernietiging botst met personen die na duizend jaar nog in de poel des vuurs zijn.
- Alverzoening botst met „geen rust dag en nacht” en „in alle eeuwigheid”.
Om de hel eindig te maken, moeten alle woorden die op voortduring wijzen opnieuw worden uitgelegd.
De Schrift zelf doet dat niet.
Daarom is de Bijbelse conclusie ernstig maar duidelijk:
De uiteindelijke straf is bewust, definitief en eeuwig.
Maar ook Gods aanbod is duidelijk.
Wie in Jezus Christus gelooft, heeft eeuwig leven en komt niet in de verdoemenis.
VERDER LEZEN
Wat is de hel volgens de Bijbel?
Hoe ziet de hel eruit volgens de Bijbel?
Hel en poel des vuurs: wat is het verschil?
Is er na de dood nog een tweede kans?
Waarom bestaat de hel als God liefde is?